Chạo là món ăn rất được ưa thích của một số dân tộc. Đặc biệt là dân tộc Thái, họ thường làm món chạo vào những dịp lễ lớn, ngày đầu năm để chúc mừng năm mới hạnh phúc, thịnh vượng.
Tùy theo dân tộc, cách chế biến chạo có sự biến đổi đôi chút nhưng tựu trung giống nhau. Chạo được làm từ thịt hoặc tim, lưỡi, lỗ tai heo, trộn với thính và gia vị. Bí quyết của món chạo là các loại nguyên liệu chính làm từ heo nhưng nên chọn những bộ phận có độ gịn như lỗ tai, tim, lưỡi… Như lỗ tai thì chọn phần phía ngoài, càng vào gần trong phía đầu heo càng có nhiều mỡ, lỗ tai không còn gịn, mất ngon. Chọn cả ba phần bằng nhau, khi luộc các nguyên liệu này nhớ nhúng qua nước lạnh cho gịn và trắng rồi cắt sợi lớn cỡ 3-4mm, dài khoảng 4cm.
Gia vị gồm:
sả, tỏi, riềng, ớt, nghệ cho vào chảo xào cho thơm, bớt lửa rồi cho các loại thịt vào trộn thật đều và nhanh tay. Sau đó nêm bằng nước mắm cho vừa ăn. Nhờ các gia vị xào chung với thịt, làm cho thịt có mùi thơm, khử những vị tanh. Sau khi để nguội thịt, cho nước cốt chanh và lá chanh thái chỉ vào trộn. Vị chua của nước cốt chanh và mùi tinh dầu của lá chanh như bổ sung cho các gia vị trước đó, làm cho mùi và vị của món ăn trở nên dịu hơn, thanh cảnh hơn. Cuối cùng rắc thính nếp, thính đậu nành và mè rang vào. Các loại thính và mè làm cho món ăn béo hơn, thơm hơn. Một món ăn với hơn mười thứ gia vị phối nhau từng giai đoạn cho thấy sự phong phú, tinh tế của tính đa vị được tính toán thật khoa học, chính xác. Chạo có vị ngọt của tim, gịn của lưỡi, tai heo, chua nhẹ của chanh cùng các gia vị cay thơm đậm đà. Ngoài hương vị, chạo được chăm chút khá cẩn thận về mặt hình thức bởi màu vàng nhẹ phơn phớt của nghệ, vài lát ớt đỏ tươi điểm xuyết cho món ăn trở nên bắt mắt hơn.
Khi dọn món chạo phải có thêm nước mắm pha chua ngọt và một đĩa lá sung, rau thơm. Dùng lá sung cuốn chạo và rau thơm chấm nước mắm, vị lá sung chát cùng mùi thơm của rau càng làm cho món chạo thêm phần khoái khẩu. Có nơi thích dùng bánh đa nướng xúc chạo lại có một nét thú vị riêng.

 ( ST )