Dinh dưỡng và sức khoẻ

Các triệu chứng đầu tiên của ngộ độc thực phẩm nói chung khá giống nhau, đó là đau bụng, nôn mửa và tiêu chảy. Các triệu chứng cấp tính này xảy ra sau khi ǎn phải thức ǎn bị nhiễm độc các hóa chất (thuốc trừ sâu, thuốc diệt chuột, độc tố, phẩm màu...) thường là khá nhanh chóng nên nạn nhân dễ nhận biết, còn nếu do nguyên nhân nhiễm trùng thì có thể chậm hơn, nhiễm ký sinh trùng (như lỵ amip chẳng hạn) thời gian ủ bệnh còn kéo dài hơn nữa. Dù là xuất phát từ nguyên nhân nào thì người bệnh cũng bị rối loạn tiêu hóa mà biểu hiện là bị mất nước kèm theo mất muối do tiêu chảy và nôn mửa. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh nhân rất dễ bị tai biến suy tuần hoàn cấp hay trụy tâm mạch và chết. Tai biến này thường gặp nhiều ở trẻ em và người già.

Công việc đầu tiên phải là chống mất nước và mất muối khoáng. Xử trí này đóng một vai trò cực kỳ quan trọng trong việc hạn chế tỷ lệ chết, nhất là đối với các cháu nhỏ và người cao tuổi. Thứ thuốc kỳ diệu, rẻ, sẵn có là Oresol được coi là một cứu tinh đối với mọi trường hợp mất nước và mất muối do bệnh tiêu chảy gây nên. Mỗi gói thuốc ORS khi dùng được hòa tan trong một lít nước sôi để nguội và cho bệnh nhân uống. Nếu bị mất nước nhiều do tiêu chảy đã lâu, cần cho uống ngay một lượng nhiều, sau đó uống dần dần. Uống hết lượng thuốc của một gói, có thể pha tiếp gói khác. Đối với người lớn có khi phải dùng tới vài ba gói. Nhiều trường hợp chỉ cần điều trị như vậy là đã cầm được đi lỏng và có thể khỏi, không cần dùng thêm kháng sinh (chẳng hạn như khi bị tiêu chảy do nguyên nhân virut hay do ngộ độc thực phẩm có nguồn gốc hóa chất).
Trong trường hợp bị mất nước quá nặng do các nguyên nhân bệnh lý nhiễm trùng như bị tả, lỵ thì bệnh nhân cần phải được cấp cứu truyền dịch. Dung dịch để tiêm truyền có khá nhiều loại và cần được thực hiện tại các cơ sở y tế, do các thầy thuốc trực tiếp chỉ định và thực hiện thao tác truyền dịch. Để cung cấp thêm nǎng lượng cho bệnh nhân khi bị mệt lả do có thêm tình trạng suy kiệt, có thể tiêm hoặc truyền các dung dịch đường glucose. Đối với những người già yếu sau khi cấp cứu có thể truyền thêm dung dịch acid amin với mục đích nuôi dưỡng chống suy kiệt. Trong trường hợp bị mất nhiều kali, có thể tiêm truyền dung dịch kali clorid 10%. Cần chú ý rằng, đối với các loại dịch để tiêm và truyền đều đa phần dùng đường tĩnh mạch nên hết sức lưu ý đến việc truyền cho đúng, không chệch ra ngoài có thể gây biến chứng hoại tử (nhất là đối với dung dịch ưu trương) và tốc độ nhỏ giọt cũng cần theo dõi và điều chỉnh để tránh quá nhanh có thể gây ra phù phổi cấp.

Sau khi đã xác định là có nguyên nhân nhiễm trùng do các loại vi khuẩn thường gặp như do Salmonella hay E.Coli gây ra thì có thể dùng các loại thuốc kháng sinh. Việc lựa chọn loại kháng sinh nào phải dựa vào các kết quả xét nghiệm vi khuẩn học và làm kháng sinh đồ. Đối với các nguyên nhân do các dịch đường tiêu hóa như tả, lỵ, thương hàn hay do ký sinh trùng lỵ amip thì việc ngộ độc thực phẩm đường phố đồng thời cũng là bị lây nhiễm dịch bệnh. Kinh nghiệm dịch tễ học cho thấy, các bệnh dịch đường tiêu hóa thường lây lan nhanh thông qua các loại thực phẩm đã được chế biến sẵn và các hàng quán bày bán mất vệ sinh. Thuốc dùng để điều trị các loại bệnh truyền nhiễm này đều là các loại thuốc kháng sinh đặc trị được các thầy thuốc sử dụng trong môi trường bệnh viện theo những phác đồ đã được hướng dẫn. Bên cạnh đó, các thầy thuốc còn dùng kết hợp thêm các loại thuốc chữa triệu chứng và các loại thuốc khác nữa nhằm cấp cứu và nâng cao thể trạng bệnh nhân.

[TS. Kiều Khắc Đôn]

[Ẩm thực. NauNgon.com]

Back