Xôi nóng đê...ê...ê.... Tiếng rao khan từ 23 giờ khuya đã trở thành thanh âm quen thuộc trong cái tĩnh lặng của phố phường đất Thủ đô. Hà Nội có nhiều món
Xôi Hà Nội khắc khoải nỗi nhớ mùa đông



Xôi nóng đê...ê...ê.... Tiếng rao khan từ 23 giờ khuya đã trở thành thanh âm  quen thuộc trong cái tĩnh lặng của phố phường đất Thủ đô. Hà Nội có nhiều món ăn, nhưng để nhớ về một thức quà bình dị, thấy quý hóa khi bỗng bắt gặp giữa đêm đông, chỉ có thể là xôi.
Lạ lùng xôi xéo

Một món ăn có cái tên lạ lùng đến mức những người Hà Nội chính gốc cũng không hiểu ai "khai sinh" ra cái tên ấy. Một người bán xôi lâu năm trên phố Bát Đàn tạm lý giải: “Xôi này ngon là phải nắm tròn đậu xanh đã đồ chín lại. Khách gọi đến đâu thì cắt xéo xéo nắm đậu xanh rải lên mặt xôi. Chữ xéo bắt nguồn từ đó chăng?”. Tạm thời cái tên kỳ lạ bị lãng quên, người ta chỉ biết bao nhiêu năm qua, xôi xéo đã thức dậy cùng người Hà Nội.

 


Xôi xéo được gói dưới đôi tay của người phụ nữ đã bán món ăn này trước đình Nhân Nội-

phố Bát Đàn đã 34 năm nay

Người sành ăn xôi xéo hay tìm đến trước cổng đình Nhân Nội- phố Bát Đàn trong Phố Cổ. Gọi là quán nhưng thực chất chỉ có mấy thúng xôi, vài chiếc ghế gỗ và một tấm nilon trắng che lúc trời mưa.

Người phụ nữ trên 50 tuổi nói bà chỉ bán độc một thức xôi xéo đã 34 năm nay. Nấu xôi xéo theo bà cũng “lích kích” nhiều công đoạn. Để có một thúng xôi vào 5 giờ sáng, phải chuẩn bị sẵn từ 5 giờ chiều hôm trước: Ngâm gạo nếp, phi hành, ngâm đỗ. 3 giờ sáng hôm sau đã phải dậy để đồ xôi, nấu đỗ xanh.

Xôi xéo nguyên liệu làm giản đơn, chỉ có gạo nếp, đậu xanh, hành củ phi thơm. Đặc biệt, xôi xéo mềm dẻo hơn rất nhiều lần các thức xôi khác, màu ngà vàng của xôi như gạo được ngâm cùng bột nghệ trước đó. Bà bán xôi khéo léo từ chối câu hỏi của thực khách về bí quyết làm ra món xôi kỳ lạ ấy bằng một nụ cười.

 


Xôi bánh khúc đúng kiểu phải gói trong chiếc lá sen, ăn xôi mà như thấy cả hương thơm của đồng rộng

Đùm xôi deo dẻo cho lên mặt lá dong, rưới chút mỡ hành, thái đậu xanh đã nắm chặt lên mặt nắm xôi, rồi cứ thế, một thìa xôi đưa lên miệng, người ta có thể thấy đủ vị, ngọt, mặn, béo, bùi.

Xôi xéo được bán khắp Hà Nội vào mọi mùa trong năm, tuy nhiên ăn ngon nhất, mua không nhanh là hết, phải kể đến mùa đông. Đặc biệt khoảnh khắc phố phường sau cơn mưa, trời lành lạnh, ẩm ướt, sau giấc ngủ, người ta bỗng thèm cái ấm sực, béo ngậy của nắm xôi thơm...

Xôi bánh khúc, ấm lòng người xa xứ

Cuối năm, khi những thửa ruộng ngoài Bắc đã gặt xong chỉ còn trơ gốc rạ, mưa phùn lắc rắc rơi, đó là thời điểm người Hà Nội ngóng chờ nghe một tiếng rao xôi bánh khúc giữa chiều đông.

Xôi bánh khúc không thể thiếu lá khúc, giống cây nhang nhác giống cây rau cúc tần nhưng nhỏ hơn, mọc hoang dại khắp các cánh đồng mùa gió rét. Làm bánh khúc ngon nhất cần lá khúc bánh tẻ, rửa thật sạch rồi giã nhuyễn, nhồi với bột nếp đã nghiền mịn. Nhân bánh khúc có thịt ba chỉ, đậu xanh, hạt tiêu như nhân bánh chưng. Từng viên bánh khúc được vo tròn đem đồ chín cùng với gạo nếp đã ngâm qua một đêm.

Gọi một phần xôi bánh khúc, người bán hàng khéo léo tách lấy một chút xôi trắng, một phần bánh tròn xoe, trắng tinh của phần bánh, gói tất cả trong một chiếc lá sen hay tấm lá chuối.

Đêm đông lạnh buốt, gói xôi bay nghi ngút khói, cắn một miếng xôi lá khúc, thấy cái dẻo của bột nếp hòa trong hương vị nồng ấm của hạt tiêu, đậu xanh, thấy người bỗng lâng lâng trong ấm áp.

 


Bánh khúc Quân đã trở thành thương hiệu mang món ăn ngon đến mọi ngõ ngách

của Hà Nội hôm nay - Ảnh: Thúy Hằng

Xôi lá khúc đi ra từ những nếp nhà nghèo khó của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tận dụng loài cây dại, nấu thành món ăn mới cho cháu con. Lâu dần, món ăn dân dã này trở thành một thương hiệu của Hà Thành.

Mê bánh khúc, có mấy ai không biết đến bánh khúc Quân (35 phố Cầu Gỗ). Một ngày có hàng ngàn viên bánh khúc được tỏa ra từ cửa hàng này đến mọi ngõ ngách của Hà Nội, làm ấm lòng những người con xa quê hương, lâu ngày chưa biết đến mùi nếp cái hoa vàng, mùi đậu xanh, thịt ba chỉ ướp tiêu cay hòa trong màu xanh thơm ngát của lá khúc miền quê.

Ngồi ăn ở chính quán ăn này, người ta có thể kêu thêm chả cốm, giò lụa, ăn chơi cùng xôi- một cách thử hương vị mới cho món ăn truyền thống.

Hà Nội- thành phố nhập cư, nhiều người vì cuộc sống phải lên thành phố kiếm kế sinh nhai với đủ mọi nghề, từ công nhân đến bốc vác, buôn bán, lái xe... Xôi, món ăn dân dã, nhiều khi chỉ với 5 ngàn đồng đã đủ làm ấm lòng người lao động.

Một món ăn ngon, cũng trở thành nỗi nhớ khi đi xa Hà Nội. Xôi Hà Nội- món ăn giản đơn nhưng đủ sức làm điều kì diệu ấy. Xôi, bất kể nấu với thức gì cũng mang màu của quê hương lên thành thị, mang tuổi thơ vào xô bồ cuộc sống, mang chút ấm nóng giữa đêm tha hương. Hạt gạo trắng trong bọc lá chuối thơm, cô hàng xôi cười niềm nở, luôn tay chân với đậu xanh, hành, lá, chỉ có vậy cũng khiến bức tranh cuộc sống thật dễ chịu, đáng yêu.

Phố phường đang vào một mùa đông, lại quay quắt nhớ một góc phố quen có thúng xôi bảng lảng khói bay trong sớm mai Hà Nội…

 Thúy Hằng


Tổng hợp & BT:

Về Menu

Ăn Chơi Xôi Hà Nội khắc khoải nỗi nhớ mùa đông

M峄眂 Hạ soup cÃƒÆ chua Thay bộ mặt mới cho căn phòng của bua com toi Thói thịt dê trộn thính mon man bao tử trộn củ kiệu Thit bò banh trang cuon muffin muối dưa chuột tổng kep xoi chien phong Thit kho tau mien nam cá lóc nấu bánh canh lọ hoa đẹp lam hoa 2 cách nướng cá thơm ngon đổi bữa cai chip xao thom ngon cach lam bo ham ruou ngon Kinh nghiệm hay Tips Cách bảo quản 7 loại hoa quả tươi công thức trà bạc hà cách làm xốt bechamel món ăn bài thuốc bệnh gút dâu tây tẩm vừng cách làm sake chiên Thế gà hấp gừng sôi làm kem ngon 15 món ngon Việt được đề cử kỷ lục chuối xanh xương heo sườn heo lá lốt mon banh u nhan chuoi Ngô Tuyết Phượng Mực khô rim chua tẠlam mut vo cam nau che ngon Cá Tháng Tư Ngao sốt me chua cay ngọt ga gia cach lam banh duc nong canh sake cách làm bánh flan mẹo hay muc nang nuong cay mon ngon tu so Rang muối chân gà ngâm cay bò sôt vang banana banh quay ca tim kho dau hu cupcake ông già noel chà là lão hóa rụng tóc cua chien gion nhứng bò cuộn cà rốt nộm dưa chuột phụ kiện Cách nấu cá kho chuối nướng giay thịt cuốn sò điệp Cún Khang Xôi gà Đà Nẵng nộm bắp bò mi nuoc dau hu sot ca bánh khoai chiên canh bắp cải ốc bươu hấp chanh nấu canh chua bông điên điển cach lam ba roi cuon ca cach lam so huyet chay toi canh ham canh chua cá nấu lá giang giò lợn ninh Hộp cơm trưa Nhật Bản mì jajang cắm hoa Cách làm kem trà xanh cực đơn giản cach nau lau ca keo ngon bún bò Huế bún bún bò giò heo món banh canh cha ca Những mẹo hay để kê bàn ăn cho nhà cach nau nep cam chè trái cây củ năng khoai tay ca hoi ngon lam hao nuong pho mai canh rau lò mon khi tieu ca ri bo Christine Hà ruốc chay mut bo chanh ngon lá thơm Bít tết bơ tỏi và lá thơm cach tôm chiên hoành thánh Thiên Trúc kem tra xanh cac mon chao cach nau lau oc bo xao cu hoi ngon hành tây xào mực MẠhẹ nấu canh nấm thịt cừu cơm chiên bằng lò lau ca vuoc thuyen chai Về miệt vườn xúc chang chang bun ca ro phi kem bí rợ Xoài