Vai trò của nguyên liệu sữa trong ẩm thực Nhật Bản đương đại
Nhắc đến sữa và các chế phẩm từ sữa, người ta thường nghĩ đến mối quan hệ mật thiết giữa nguyên liệu béo ngậy thơm ngon này với ẩm thực ăn bánh mì, uống sữa tươi đặc trưng của phương Tây. Thế nhưng ngay tại đất nước vùng Đông Bắc Á là Nhật Bản, sữa cũng đóng vai trò to lớn không kém trong thói quen ăn uống hàng ngày, dẫu đây không phải là một nét văn hóa ẩm thực truyền thống mà chỉ thật sự được du nhập và trở nên phổ biến tại Nhật khoảng cuối thế kỉ 19.
Thời đại Minh Trị cùng chính sách thoát Á, khuyến khích mở cửa để giao lưu và học hỏi phương Tây vẫn là cột mốc tối quan trọng trong việc hình thành nên một Nhật Bản vững mạnh, giàu có, hiện đại, đồng thời pha trộn căn cốt văn hóa Á Đông với âm hưởng ngoại lai từ phương Tây. Đời sống ẩm thực cũng không nằm ngoài ảnh hưởng của trào lưu thân Châu âu. Sự giao thoa hai yếu tố Đông - Tây từ thời đại Minh Trị đã đưa sữa – một nguyên liệu đặc trưng của ẩm thực Tây phương – đường hoàng vào đời sống ẩm thực Nhật Bản.
Cụ thể hơn, trong nỗ lực mở cửa và thoát Á của mình, chính quyền Nhật Bản đã khởi xướng ra phong trào thay đổi chế độ dinh dưỡng trong trường học, cắt giảm tinh bột và tăng cường thịt, trứng, sữa mà họ cho là khoa học và bổ dưỡng hơn cả. Người Nhật cũng mang niềm tin rằng chính thói quen ăn uống trên đã tác động đến sự phát triển của não và tạo ra lớp người Tây phương, vốn đang được xem như văn minh và tiến bộ hơn họ.
Chế độ ăn uống đề cao sữa và các chế phẩm sữa này được gọi là bunmeikaika, trong đó các nguyên liệu đều đóng vai trò như kusurigui – thực phẩm chữa bệnh, dưới sự ủng hộ của nhà nước và các minh chứng khoa học xác đáng, ngày càng trở nên phổ biến trong xã hội Nhật Bản.
Công nghiệp chăn nuôi và chế biến sữa bò thú vị ở Hokkaido
Chiếm 50% sản lượng sữa và 90% pho mát nội địa lẫn xuất khẩu của Nhật Bản, đảo Hokkaido bé nhỏ lại gánh trên vai trách nhiệm khổng lồ trong việc tạo nên bản sắc văn hóa ẩm thực xứ Phù Tang. Quay trở lại với cuộc “cải cách ẩm thực” đã nói ở trên, cũng vào giai đoạn đỉnh cao của đợt cải cách này, Hokkaido đã được chính phủ lựa chọn để trở thành trung tâm công nghiệp chăn nuôi và sản xuất sữa bò của cả nước.
Một loạt động thái đầu tư tại Hokkaido đã tạo ra chuỗi các doanh nghiệp sữa và chế phẩm sữa từ những năm 1876, và đến nay ngành công nghiệp này ở Hokkaido đã tăng trưởng nhanh chóng, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng lẫn xuất khẩu của nước Nhật. Dãy nhà hàng Hokkaido dairy farm milk trên toàn cầu hay Bảo tàng Lịch sử công nghiệp sữa tươi là minh chứng cho sự phát triển mạnh mẽ của hình thức kinh tế này tại Hokkaido.
.
Mặc dù sở hữu một đế chế công nghiệp “hoành tráng” đến vậy, nhưng khi đến thăm những cơ sở chăn nuôi bò sữa ở Hokkaido, bạn sẽ bất ngờ bởi hình thức chăn thả rất tự do và dân dã. Không có nhiều nhà máy hay khu chăn nuôi bò sữa mà thay vào đó là các trang trại tư nhân đầy đủ tiện nghi.
Điều này bắt nguồn từ đặc trưng địa lý của Hokkaido, là vùng đất tươi tốt và trù phú, khí hậu tương tự các vùng ôn đới rất thích hợp cho bò, dê, cừu sinh sống, và quan trọng hơn, là những thảo nguyên xanh mướt ngút ngàn hay các thung lũng rộng lớn giữa những dãy núi đã tạo ra không gian chăn nuôi tự nhiên vô cùng lý tưởng cho bò sữa ở Hokkaido.
Chính hình thức chăn nuôi ít nhốt chuồng cho pháp gia súc phát triển một cách hoang dã và thoải mái nhất đã tạo ra hương vị vô cùng tươi mới ở sữa Hokkaido. Hương vị sữa nơi đây luôn giữ nguyên độ tươi ngon như vừa mới vắt, cùng sắc thái thanh nhẹ chỉ có ở loài bò trên thảo nguyên đã trở thành một thương hiệu độc quyền. Ngày nay, kể cả những chai sữa Hokkaido đã được pha thêm vụ gia như chocolate hay vanilla vẫn chinh phục được người tiêu dùng bởi vị ngon tự nhiên tuyệt vời không lẫn đi đâu được
Đặc sản từ sữa của Hokkaido
Sữa tươi là sản phẩm trọng yếu của công nghiệp thực phẩm Hokkaido, nhưng ẩm thực Hokkaido lại trở nên nổi tiếng bởi những chế phẩm từ sữa đa dạng và đặc sắc hơn là nguyên liệu gốc của chúng. Do việc vận chuyển xa xôi sẽ làm ảnh hưởng ít nhiều đến vị tươi ngon đặc trưng của sữa, các nhà sản xuất đã nghĩ ra cách bảo quản hương vị “ăn tiền” này bằng việc dùng sữa chế biến thành nhiều món ăn mặn ngọt khác nhau, vừa đảm bảo giữ nguyên cái tươi mát và thanh thoát của sữa Hokkaido, vừa tạo ra cho hòn đảo Hokkaido chuỗi đặc sản hấp dẫn đầy màu sắc.
Pho mát Hokkaido là món ăn rất thịnh hành ở Nhật, cũng nằm trong số những đặc sản hàng top tại Hokkaido. Khác với pho mát phương Tây, loại pho mát này nhẹ nhàng hơn ở cả hình thức, kết cấu lẫn hương vị. Thưởng thức pho mát Hokkaido, bạn sẽ không thấy cảm giác đặc quánh béo ngậy mà thay vào đó là một kết cấu lỏng mịn, đôi khi xốp mềm, tan chảy ngay trên đầu lưỡi, với một chút vị mặn, ngọt, béo hòa quyện thoáng qua rất dịu dàng. 
Pho mát Hokkaido rất được ưa chuộng trong công thức pizza kiểu Nhật – một sự kết hợp thú vị giữa món ăn nhanh Âu Mỹ với phong cách ẩm thực tao nhã, thanh đạm của Nhật Bản
Bên cạnh pho mát thì kem tươi Hokkaido là đặc sản số một không thể bỏ qua của vùng đất đảo trù phú xanh tốt này. Món kem đặc sắc đến nỗi, bỏ qua quá trình vận chuyển đường dài, nó vẫn phủ sóng trên khắp thế giới và để lại dấu ấn khó quên cho thực khách. Quá trình sản xuất kem từ sữa Hokkaido luôn tuân thủ theo nguyên tắc giữ nguyên độ tự nhiên tươi mát của nguyên liệu gốc, từ chối hoàn toàn việc sử dụng chất tạo màu hay hương liệu thực phẩm. 
Kem tươi Hokkaido vì thế khá ít vị, nhưng mỗi hương kem đều truyền tải một đặc trưng ẩm thực Nhật Bản thông qua những nguyên liệu như quýt, vải, xoài, mè đen, trà xanh… Độ dẻo mịn của chất kem Hokkaido không thua kém ông hoàng galeto ở Ý, bên cạnh đó sự thanh thoát đến từ sữa tươi miền đồng cỏ đã biến kem Hokkaido trở thành món bơ sữa hiếm hoi “ăn hoài không chán”.
Không chỉ có đồ ngọt, sữa Hokkaido còn tham gia vào công thức của những món chính và hoàn thành xuất sắc vai trò của một nguyên liệu “đinh” tạo nên ấn tượng riêng cho đặc sản nước Nhật. Công thức bánh mì của phương Tây đã được vùng đất Hokkaido “cải tiến” thành công thức Hokkaido milk loaf đặc biệt hơn nhiều. 
Bánh mì sữa Hokkaido lập tức gây được ấn tượng bởi hương sữa thơm nhẹ ngào ngạt khi vừa mới đưa ra khỏi lò, sữa tươi nguyên chất chiếm tỉ trọng hơn 1/10 nguyên liệu bánh, chưa kể đến các chế phẩm từ sữa khác. Nhân bánh rất chất lượng, đặc quánh và dẻo mịn như bơ chứ không phồng to do bột nở, kết hợp cùng lớp vỏ vàng nâu vừa phải thật sự sẽ đem lại một trải nghiệm ẩm thực khó quên cho bất kì ai.
Là một hòn đảo bao bọc bởi biển xanh dữ dội và hung hãn, vùng đất Hokkaido lại có một vẻ đẹp dịu dàng và thanh bình đến không ngờ với những cánh đồng xanh mướt nơi đàn bò đang gặm cỏ. Cũng chính từ những thảo nguyên tươi tốt này mà Hokkaido đã đem lại cho ẩm thực Nhật Bản nguyên liệu sữa bò tươi mới và tự nhiên, như một nét điểm xuyến độc đáo bên cạnh những loại hải sản hay thịt đỏ. Ngày nay, ngành công nghiệp thực phẩm từ sữa của Nhật Bản đã phát triển lan rộng ra toàn cầu, bạn hoàn toàn có thể thưởng thức hương vị đồng quê Hokkaido tại bất cứ cửa hàng đồ ngọt Nhật Bản nào. Nhưng được thưởng thức đặc sản sữa tươi Hokkaido trên chính vùng đồng xanh gió lộng này luôn là một trải nghiệm đáng để thử đấy!
Các bạn có thể tham khảo thêm:
Sự "tiến hóa" của sushi qua các thời kỳ
Donburi - Món fastfod truyền thống của người Nhật
Tổng hợp & BT: Ngọc Hương (NauNgon.com)
